Les Patriotes is een Franse politieke partij opgericht in 2017 door Florian Philippot, na zijn breuk met het Front national (nu Rassemblement national). De beweging is gestructureerd rond drie assen: het vertrek uit de Europese Unie, de verdediging van de nationale soevereiniteit en een oppositie tegen beperkende sanitaire maatregelen. Als extra-parlementaire partij neemt het een unieke plaats in het Franse politieke landschap in, tussen activisme op het terrein en een sterke digitale aanwezigheid.
Ideologische lijn van Les Patriotes: de Frexit als ruggengraat
In tegenstelling tot andere soeverainistische partijen die hun discours over Europa aanpassen aan de verkiezingsdata, maken Les Patriotes van de Frexit een permanent identiteitskenmerk. Het vertrek uit de Europese Unie, de eurozone en de NAVO vormt de programmatistische basis van de partij sinds haar oprichting.
Sinds 2025 benadrukt de officiële communicatie van de beweging deze kadering nog verder. De Europese Unie wordt gepresenteerd als een structurele tegenstander van de Franse soevereiniteit. De publicaties op de sociale media van de partij verwijzen dagelijks naar de kosten die aan het Europese lidmaatschap zijn verbonden, met een terugkerende boodschap die de netto Franse bijdrage kwantificeert. Deze radicale positionering over de Europese kwestie onderscheidt Les Patriotes van het Rassemblement national, dat geleidelijk de Frexit uit zijn programma heeft geschrapt.
De partij positioneert zich als noch rechts, noch links, en probeert te verenigen wat Florian Philippot “de besten van rechts en links” noemt. In de praktijk situeren politieke waarnemers de beweging op een as van soeverainistisch rechts tot extreemrechts, afhankelijk van de gebruikte analysekaders.
Om de evolutie van deze posities te volgen, bieden de informatie over Les Patriotes die regelmatig wordt gepubliceerd, de mogelijkheid om de verschuivingen in het discours in de loop van de maanden te meten.
Electorale resultaten van Les Patriotes: een partij zonder nationale verkozenen
Het electoraal parcours van Les Patriotes illustreert de structurele moeilijkheid van kleine Franse partijen om door te breken in een systeem dat grote formaties bevoordeelt. De beweging heeft kandidaten voorgesteld bij verschillende nationale en Europese verkiezingen zonder ooit parlementaire vertegenwoordiging te verkrijgen.
Bij de Europese verkiezingen van 9 juni 2024 heeft de lijst onder leiding van Florian Philippot 0,9 % van de stemmen behaald, zonder een zetel in het Europees Parlement te verkrijgen. Deze score, ver onder de drempel voor vertegenwoordiging, bevestigt een trend die sinds de eerste verkiezingsdeelname van de partij waarneembaar is.
Deze electorale marginaliteit kan worden verklaard door verschillende factoren:
- De directe concurrentie van het Rassemblement national, dat het merendeel van het soeverainistische electoraat aantrekt en de mediaplaats op deze thema’s bezet
- Het ontbreken van lokale institutionele relais (gemeenten, departementale of regionale raden) die als basis voor een duurzame vestiging zouden kunnen dienen
- Een beperkte financiering in vergelijking met de partijen die in het Parlement zijn vertegenwoordigd, aangezien partijen zonder verkozenen geen publieke financiering ontvangen die evenredig is aan de electorale resultaten
De partij compenseert dit electorale tekort door een zichtbaarheidstrategie die is gebaseerd op sociale media en straatmanifestaties, een model dat doet denken aan dat van andere protestbewegingen in Europa.
Grondmobilisatie en digitale strategie van Les Patriotes
De activiteit van de beweging steunt minder op klassieke verkiezingscampagnes dan op een permanente mobilisatie rond thematische kwesties. Tijdens de gezondheidscrisis hebben Les Patriotes talrijke manifestaties georganiseerd of mede-georganiseerd tegen het sanitaire pas, wat hun periode van grootste mediavisibiliteit heeft gevormd.
Deze capaciteit voor tijdelijke mobilisatie heeft zich echter niet vertaald in massale lidmaatschappen of resultaten in de stembussen. De beweging biedt verschillende lidmaatschapsformules aan (klassiek, steun, jong, prestige), met bedragen die recht geven op belastingaftrek, maar het aantal actieve leden blijft bescheiden in vergelijking met de grote partijen.
Op geopolitiek vlak heeft de partij scherpe standpunten ingenomen over het Oekraïense conflict. Florian Philippot heeft opgeroepen tot het stopzetten van militaire steun aan Oekraïne, een lijn die aansluit bij die van sommige Europese soeverainistische bewegingen. Deze positie, die wordt verspreid door media die dicht bij Rusland staan, heeft controverses gevoed over de ideologische nabijheid van de beweging.
Interne organisatie en militante training bij Les Patriotes
De partij heeft een gestructureerde opzet met statuten, een uitvoerend comité, een nationaal team en territoriale referenten. Florian Philippot is sinds de oprichting de voorzitter. Deze gecentraliseerde organisatie rond een unieke leider is kenmerkend voor Franse persoonlijke partijen.
Twee mechanismen verdienen aandacht binnen de militante organisatie:
- De Academie van Les Patriotes, een intern opleidingsprogramma dat bedoeld is om het discours van de militanten te structureren en kandidaten voor te bereiden op lokale verkiezingen
- De Jonge Patrioten, een tak die zich richt op jongeren onder de 25 jaar, die profiteren van een verlaagd lidmaatschaps tarief en specifieke evenementen
- Een netwerk van departementale referenten die verantwoordelijk zijn voor het aansteken van het lokale leven van de beweging en het organiseren van acties op het terrein (flyeren, bijeenkomsten, openbare vergaderingen)
De partij heeft interne moeilijkheden gekend, waaronder dissidenties die hebben geleid tot de oprichting van La Gauche patriote in 2019. Deze spanningen weerspiegelen de moeilijkheid om de cohesie van een beweging te behouden die het overstijgen van de links-rechts kloof claimt, terwijl het tegelijkertijd ideologisch diverse profielen aantrekt.
De duurzaamheid van Les Patriotes hangt af van hun vermogen om een niche te bezetten die de grote soeverainistische formaties gedeeltelijk hebben verlaten: die van de expliciete Frexit en de frontale oppositie tegen de Europese instellingen. Het blijft echter zo dat deze radicale positionering, hoewel het een duidelijke identiteit waarborgt, de partij in een electorale niche houdt waaruit het sinds haar oprichting niet is geslaagd te ontsnappen.
